Przedawnienie roszczeń – zmiany wprowadzone w znowelizowanej ustawie

2018-08-27

W 2017 roku rozpoczęły się prace legislacyjne mające na celu wprowadzenia zmian w instytucji przedawnienia roszczeń.  Dnia 13 kwietnia 2018 roku Sejm uchwalił nowe brzmienie ustawy, która wprowadza zmiany w tym zakresie, a następnie przekazał ją Prezydentowi RP do podpisu. Ustawa została przyjęta i po odpowiednim vacatio legis weszła w życie.

Warto wskazać, że instytucja przedawnienia roszczeń ma szczególnie istotne znaczenie w procedurze cywilnej, kształtować ma bowiem możliwość dochodzenia praw w postępowaniu sądowym oraz mobilizować uprawnione osoby do jak najszybszego działania.

Przed nowelizacją konstrukcja prawna tej instytucji przedstawiona była w art. 118 Dz. U. 1964 nr 16 poz. 93 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny i wyglądała następująco: "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata". Obecnie termin ogólny przedawnień został skrócony do 6 lat. W świadczeniach okresowych oraz roszczeniach związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej nie wprowadzono zmian. Ustawa wskazuje, że w przypadku, gdy nowy termin przedawnienia jest krótszy niż według poprzednich przepisów, bieg terminu przedawnienia rozpocznie się z dniem wejścia w życie ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie nastąpi z upływem tego wcześniejszego terminu.

Zmianom został poddany również sposób liczenia terminów przedawnienia – obecnie koniec terminu przedawnienia przypadać będzie na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym następuje przedawnienie danego roszczenia. Regulacja ta nie obejmie roszczeń, dla których termin przedawnienia wynosi mniej niż 2 lata.

Całkowicie nową regulacją  jest ustanowienie niemożności dochodzenia zaspokojenia roszczenia od konsumenta po upływie terminu przedawnienia. Jedynie w wyjątkowych przypadkach, ze względu na zasadą słuszności oraz po uwzględnieniu interesów stron, sąd będzie uprawniony do nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia roszczenia wobec konsumenta.

Ustawodawca  wprowadzone zmiany motywuje potrzebą mobilizacji stron stosunków prawnych do szybszego kształtowania stanów faktycznych w sposób zgodny ze stanem prawnym. Ma to spowodować wzrost stabilności w stosunkach społecznych i gospodarczych. Za zasadnością zmiany przemawiać mają także trudności dowodowe, jakie towarzyszą dochodzeniu przez uprawnionych ich praw po długim okresie czasu. W związku w powyższym prowadzone zmiany należy ocenić pozytywnie oraz poczekać na skutki jakie przyniosą.

Joanna Kwela, prawnik